Middeleeuwse Monastieke Teksten
website by frogdesign²

Middeleeuwse Monastieke Teksten

Onder redactie van Krijn Pansters en Guerric Aerden ocso

De reeks 'Middeleeuwse Monastieke Teksten' (MMT) beoogt wetenschappelijk verantwoorde Nederlandse vertalingen van bronteksten uit de hoge en late middeleeuwen (1100-1500) uit te geven. Zij bieden ervaringsgerichte theologie en spiritualiteit vanuit een christelijke monastiek-reguliere context en zijn dus niet louter speculatief of discursief van aard.

De teksten reflecteren de voortdurende gerichtheid op God in oefening en dank (bijbellezing, meditatie, gebed en contemplatie), de continuïteit van het monastieke leven, en het zielsvermogen dat contemplatie en mystieke ervaring mogelijk maakt. Deze teksten hebben een band met het monastieke leven, al dan niet in zijn ruimere betekenis (ruim in de zin van semi-contemplatief of semi-religieus). Vanuit hun ervaringsgerichtheid dienen de teksten ook de mens van vandaag aan te spreken. Daartoe zijn ze uitgerust met verhelderende inleidingen en annotaties.

×

Regel

Richtsnoer voor monastiek leven

Auteur:Benedictus van Nursia
Vertalers:Guerric Aerden ocso, Krijn Pansters, Thomas Quartier (v), Vincent Hunink
ISBN:9789460360602
Verschenen:08-11-2014
Omvang:184 pagina's
Uitvoering:Gebonden uitgave met stofomslag en leeslint
Te bestellen:In de boekhandel of hier

Verschenen in de serie: Middeleeuwse Monastieke Teksten

Er bestaat geen monastiek geschrift in het Latijnse Westen dat zo richtinggevend is als de Regel voor monniken van Benedictus van Nursia (ca. 480-550). De schrijver is ons bekend vanuit de Dialogen van paus Gregorius de Grote (ca. 540-604), waar Benedictus uitgebreid geportretteerd wordt in het tweede Boek. In zijn Regel schetst Benedictus een uiterst evenwichtige synthese tussen het vroeg-Egyptische kluizenaarsideaal en het koinoniagemeenschapsmonnikendom van Basilius en Augustinus. Eeuwenlang, tot op de dag van vandaag, brengt de Regel van Benedictus leiding en structuur aan in monnikenkloosters over heel de wereld. Recentelijk wordt hij ook in toenemende mate ontdekt en toegepast door leken in hun religieus, maatschappelijk of bedrijfsmatig functioneren. In een sprankelende vertaling en vakkundig toegelicht wordt de Regel van Benedictus nu nieuw uitgegeven in de serie Middeleeuwse Monastieke Teksten.

×

Antonius

Onsterfelijke icoon van de monnik

Auteur:Athanasius van AlexandriŽ
Vertalers:Gerard Bartelink, Guerric Aerden ocso, Vincent Hunink
ISBN:9789460360626
Verschenen:20-08-2013
Omvang:152 pagina's
Uitvoering:Gebonden uitgave
Te bestellen:In de boekhandel of hier

Vertaling: Vincent Hunink
Inleiding en annotatie: Gerard Bartelink en Guerric Aerden ocso

Verschenen in de serie: Middeleeuwse Monastieke Teksten

Als buitenbeentje in de serie Middeleeuwse Monastieke Teksten wordt het leven van de belangrijkste woestijnvader, Antonius de Grote (251-356), in vertaling uitgebracht. De schrijver ervan is Athanasius, bisschop van AlexandriŽ, die deze tekst schreef voor een groep asceten met wie hij tijdens zijn ballingschap in het Westen kennis maakte. De roeping van de rijke jongeling Antonius om als kluizenaar in de woestijn te gaan leven, de hallucinante bekoringen waar hij twintig jaar lang tegen strijdt, de volgelingen die hij ontvangt om in het monniksleven te worden ingewijd en de diepe geestelijke rust die hem tot Godschouwer en leraar van velen maakt, worden door Athanasius levendig geschilderd. Weinig levensbeschrijvingen hebben kunstenaars, geleerden en monniken zo gefascineerd als deze vita. Vincent Hunink zorgde voor een eigentijdse vertaling en filoloog Gerard Bartelink voor een sublieme toelichting.

×

Godsliefde

Meditaties, Gulden Brief, Leven van Bernardus

Auteur:Willem van Saint-Thierry
Vertalers:Guerric Aerden ocso, Krijn Pansters, Paul Verdeyen s.j.
ISBN:9789460362279
Verwacht:10-12-2016
Omvang:448 pagina's
Uitvoering:Gebonden uitgave met stofomslag en leeslint

Verschenen in de serie: Middeleeuwse Monastieke Teksten

Omstreeks 1075 werd in de buurt van Luik een man geboren die brede nieuwe horizonten zou openen voor de spiritualiteit van het Westen: Willem van Saint-Thierry. Deze erudiete monnik, eerst benedictijn en later cisterciŽnzer, kwam als een der eersten naar buiten met zijn affectieve en subjectieve beleving van de Godsrelatie, gevat in een rijk literair oeuvre dat uitdrukking wilde geven aan de cruciale band tussen geloof en beleving. Willem kon geen genoegen nemen met een agnostisch spreken over God alsof niets van Hem gekend kan worden. God is licht en liefde, en de liefhebbende ziel reflecteert zijn beeld dat in Jezus Christus mens werd. In deze uitgave worden drie belangrijke werken van zijn hand samengebundeld. Ze omspannen zowat heel zijn actieve loopbaan. Als abt van de benedictijnenabdij van Saint-Thierry bij Reims schreef hij twaalf Meditaties, waarin we hem leren kennen als een hartstochtelijk zoeker van Gods gelaat. Als cisterciŽnzer redigeerde Willem onder meer zijn beroemde Gulden Brief, een traktaat over de etappes van het geestelijk leven. Zijn laatste levensjaren wijdde Willem aan een Leven van Bernardus, zijn vriend en medestander in het spiritueel reveil van de twaalfde eeuw. De drie werken werden vakkundig vertaald en ingeleid door Paul Verdeyen s.j.

×

Apologie

CisterciŽnzer visie op benedictijns leven

Auteur:Bernardus van Clairvaux
Vertalers:Guerric Aerden ocso, Krijn Pansters, Vincent Hunink
ISBN:9789460360541
Verschenen:15-10-2012
Omvang:136 pagina's
Uitvoering:Gebonden uitgave
Te bestellen:In de boekhandel of hier

Verschenen in de serie: Middeleeuwse Monastieke Teksten

De Apologie aan Willem van Saint-Thierry is het eerste grote publiekswerk van Bernardus. Zijn voorgaande traktaten zijn nog zuiver monastieke geschriften bestemd voor de 'inner circle', de communiteit van Clairvaux en haar eerste dochterhuizen. Met dit geschrift breekt Bernardus de grenzen van het klooster open om zich te richten tot een ruimer lezerspubliek. Hierdoor wordt hij de eerste publicerende cisterciŽnzer uit de geschiedenis. Meteen een voltreffer: de strijdlustige auteur gooit een steen in de vijver van het twaalfde-eeuwse monnikendom. Het effect blijft niet uit, want het water zal de hele eeuw door in beroering blijven. Een onverwacht neveneffect is dat de naam van de abt van Clairvaux meteen op de kaart staat en zijn reputatie gevestigd is. In dit retorisch meesterwerk gaat Bernardus' diepste bekommernis uit naar monniken die hij wil vormen, naar mensen die hij wil zien groeien in aandacht en liefde, naar gemeenschappen die hij wil samenhouden in een band van vrede en eenheid. Daarbij pleit Bernardus voor zowel eenheid als pluralisme, met hetzelfde literaire genie dat hem in staat stelt satire, humor en sarcasme meesterlijk in elkaar te weven.

×

Gewoonten

Een leefregel voor kluizenaars in gemeenschap

Auteur:Prior Guigo de kartuizer
Vertalers:Guerric Aerden ocso, Krijn Pansters, Tim Peeters
ISBN:9789460360190
Verschenen:13-10-2011
Omvang:144 pagina's
Uitvoering:Gebonden uitgave
Te bestellen:In de boekhandel of hier

Vertaling: Tim Peeters en Guerric Aerden ocso
Inleiding en annotatie: Tim Peeters
Eindredactie: Krijn Pansters

Verschenen in de serie: Middeleeuwse Monastieke Teksten

De Gewoonten van Chartreuse van Guigo I, vijfde prior van La Grande Chartreuse, werden geschreven op verzoek van Hugo van Ch‚teauneuf, de bisschop van Grenoble. Guigo's gewoonten- en gebruikenboek was bedoeld voor de groepen van eremieten die leefden in gemeenschap naar het model van de communiteit die in 1084 gesticht was door Bruno van Keulen in de bergen van Chartreuse. Bruno, die stierf in CalabriŽ in 1101, liet geen regel na en wilde ook geen nieuwe orde stichten. Zijn opvolger Guigo, vriend van andere grote spirituele leiders als Petrus Venerabilis en Bernardus van Clairvaux, benadrukte dat hij alleen de leefgewoonten van de gemeenschap in Chartreuse wilde vastleggen. Hoewel hij zich daarbij voornamelijk baseerde op de brieven van Hieronymus, de regel van Benedictus, de geschriften van Cassianus, en het voorbeeld van de woestijnvaders, mag men aannemen dat de vastgelegde gewoonten teruggaan op Bruno zelf, met enkele aanpassingen die de geleefde ervaring van vier decennia noodzakelijk maakte. De Gewoonten zijn tot op de dag van vandaag een regelgevend basisdocument van de kartuizerorde; in voorliggende vertaling bovendien een primeur voor het Nederlandse taalgebied. In dit geschrift spreekt een beroemde twaalfde-eeuwse kartuizer rechtstreeks tot het hart van de mens van nu, de mens tenminste die geÔnteresseerd is in de grondslagen van een spiritueel leven in eenzaamheid binnen een gemeenschap, en in het geslaagde huwelijk tussen regelgeving en de vrijheid van ieder individu.

×

Affectus

De spirituele kracht van vriendschap en liefde

Auteur:Aelred van Rievaulx
Vertalers:Guerric Aerden ocso, Krijn Pansters, Simon Slijkhuis
ISBN:9789460360015
Verschenen:18-10-2010
Omvang:232 pagina's
Uitvoering:Gebonden uitgave
Te bestellen:In de boekhandel of hier

Vertaling van de geschriften Over spirituele vriendschap, Toen Jezus twaalf jaar was en Gebed tot de Goede Herder

Vertaling en commentaar:
Simon Slijkhuis, Guerric Aerden ocso, Joost Baneke
inleiding: Guerric Aerden ocso

Verschenen in de serie: Middeleeuwse Monastieke Teksten

De cisterciŽnzer auteurs van de twaalfde eeuw gaven nauwkeurig aan waarnaar onze liefde kan uitgaan: naar onszelf, naar de naaste en naar God. Ze klasseerden alle verlangens en deugden nauwkeurig in overeenkomstige categorieŽn. Ze waren ook onuitputtelijk in het spreken over praktijken van ascese en devotie. Maar over het functioneren zelf van het liefdesproces bleven ze opmerkelijk zwijgzaam. Eťn auteur doorbrak deze terughoudendheid: Aelred van Rievaulx. Uit de drie vertaalde geschriften blijkt de betekenis van Aelred van Rievaulx voor zijn tijd, en voor de onze, met name op het gebied van het psychologisch proces van de liefde en de betekenis van het mensgeworden Woord voor de ontwikkeling van het affect. Dit thema wordt natuurlijk gekaderd in de ruimere cisterciŽnzer 'utopie' van de liefde, die een glimp, hoe armzalig ook, wil doen oplichten van de realiteit van de Oneindige.

×

Ommekeer

De omvormende kracht van Gods woord

Auteur:Bernardus van Clairvaux
Vertalers:Guerric Aerden ocso, Krijn Pansters
ISBN:9789055739332
Verschenen:13-10-2011
Omvang:136 pagina's
Uitvoering:Gebonden uitgave
Te bestellen:In de boekhandel of hier

Vertaling: Krijn Pansters en Guerric Aerden ocso
Inleiding en annotatie: Guerric Aerden ocso

Verschenen in de serie: Middeleeuwse Monastieke Teksten

Op een eerste november in de late jaren dertig van de twaalfde eeuw, staat Bernardus te preken in Parijs. Zijn gehoor bestaat uit een groep studenten uit de entourage van Abaelardus, de grote rationele theoloog. Velen laten zich door Bernardus' vuur overtuigen en worden zelf monnik te Clairvaux. Een van hen, Godfried van Auxerre, zal het zelfs brengen tot privť-secretaris van de beroemde abt. Hij speelt in de reportage en latere redactie van de Parijse preek een cruciale rol. Het geschrift dat in dit boek voor het eerst in het Nederlands wordt uitgegeven onder de naam 'Ommekeer' is een ervaringsdocument. Het is geschreven door een monnik die leefde vanuit Gods woord dat dagelijks via koorgebed en lectio divina bij hem binnen kwam. Bernardus toont aan dat het uitwendig waargenomen woord van de Schrift aansluiting zoekt bij onze inwendigheid. Tussen beide is er immers een affiniteit. Voor de mens die terugkeert naar zijn hart, bewerkt dat woord een radicale omvorming. De mens die er zich door laat bewegen wordt een arme van geest, een vredestichter voor zijn omgeving. De zaligsprekingen uit het evangelie worden gaandeweg op hem van toepassing. Zo omgevormd worden is een weg naar geluk en zaligheid.

×